De uitdaging van goed onderwijs is er nog steeds
01-02-2007 - De kranten staan bol van kritiek op nieuwe onderwijsvormen. De vereniging Beter Onderwijs Nederland is niet meer weg te denken van de opiniepagina’s. Wat merken onderwijsvernieuwers en trainers daarvan?
Nieuwe leren?
De lobby tegen het nieuwe leren draait op volle toeren. Zelfs studenten gaan de straat op om meer lesuren te eisen. Aan de andere kant: lang niet iedere docent is lid van Beter Onderwijs Nederland. Zetten alle docenten hun hakken in het zand zodra ze het woord ‘compententie’ horen, of valt dat wel mee?
Kennis opdoen
Lector Peter Teune van Fontys Hogescholen kan het weten. Hij bestudeert ‘het nieuwe leren en nieuwe leerarrangementen’. De invloed van de anti-lobby valt wel degelijk te bespeuren. “Ik moet tegenwoordig eerst uitleggen dat het nieuwe leren helemaal niet alleen over vaardigheden gaat. Feitelijk draait het natuurlijk om de vraag hoe een student het best kennis opdoet.”
Het maximale bereiken
Soms is de kritiek pittig, maar er valt wel doorheen te prikken. “Er ging eens een docent tegen me tekeer over het nieuwe leren, waarop ik vroeg: durf jij je hand ervoor in het vuur te steken dat iedere leerling goed genoeg is die jij met een zes-min aflevert? Nee, gaf hij toe. Als je als onderwijskundige bereid bent om terug te koppelen naar de dagelijkse praktijk van docenten, zijn ze zeker bereid om na te denken over manieren waarop het onderwijs beter kan. Iedereen wil immers het maximale bereiken.”
Studiehuis mislukking
Overigens is hij het geheel met BON eens dat het studiehuis een mislukking is. “Dat kun je geen competentiegericht onderwijs noemen. Het is over het algemeen onvoorbereid en slecht ingevoerd.” Ook onderwijsadviseur René van Kralingen voelt wel wat tegenwind: “Soms sta ik als trainer over portfolio’s te praten en dan krijg ik opeens een enorme bak stront over me heen vanwege het nieuwe leren. Ik krijg ervoor betaald, maar leuk is het niet.” Hij vindt de weerstand wel verklaarbaar. “Docenten worden gek van alle onderwijsvernieuwingen, en het treurige is: ze kunnen vaak bij niemand terecht met hun klachten. Er is geen regie en er wordt te weinig geïnvesteerd in de zoektocht die een nieuwe onderwijsvorm is.”
Uitwisseling ervaringen
Toch ziet Van Kralingen het niet al te somber in. “Wat namelijk wel toeneemt, is de landelijke uitwisseling van ervaringen met nieuwe onderwijsvormen. Opleidingen zoeken elkaar steeds vaker op.” Bovendien moet het aantal docenten dat de discussie over het nieuwe leren volgt, niet overschat worden. “Veel docenten krijgen er pas echt mee te maken als hun eigen lesprogramma verandert.”
Uitdaging onderwijs dezelfde
Onderwijskundige en filosoof Pieter Mostert heeft in zijn adviespraktijk weinig te stellen met de kritiek op het nieuwe leren. “De uitdaging van goed onderwijs blijft dezelfde en is relatief resistent tegen alle rumoer. Wel moet ik elke dag weer wennen aan de vergroving en de karikaturen die je in de media aantreft.”
Contacturen neemt toe
Een positief effect van alle kritiek is volgens hem dat het aantal contacturen weer toeneemt. “Dat is een goede zaak, want er was de afgelopen tijd werkelijk sprake van afbraak. Maar de vraag blijft vervolgens: wat doe je in zo’n les? De grote vergissing van BON is dat een leerling alleen maar kennis verwerft wanneer die door een docent wordt overgedragen. Daar is BON-voorzitter Ad Verbrugge, die een prima docent is, ook niet de hele tijd mee bezig. Ideologieën veroorzaken op dit gebied alleen maar ruis.”
Alsof het allemaal zo slecht is
Het innovatieve onderwijs is destijds in Maastricht geboren, waar de jonge universiteit besloot om het onderwijs helemaal anders in te richten. Onderwijskundige Peter Bouhuijs van de universiteit: “Er liggen hier weinig mensen wakker van de kritiek van Beter Onderwijs Nederland. Ik moet zeggen dat ik wel eens met verbazing kijk naar alle stukken waarin competentiegericht onderwijs wordt aangevallen. Alsof het allemaal zo slecht is. Wie in Maastricht gaat werken, weet precies waar hij aan begint, dus zoveel weerstand is hier niet.”
Ideologische discussie weinig zinvol
“Je hebt de gelovigen, de ongelovigen en een hele grote groep in het tussenkamp”, zegt Marten Douma, medewerker van de afdeling onderwijsontwikkeling van de Hogeschool Inholland. “De ideologische discussie lijkt me weinig zinvol. Er is best fundamentele kritiek mogelijk op nieuwe onderwijsconcepten, maar veel docenten zijn best bereid ermee te werken. Alleen lukt het niet in een vloek en een zucht; ze komen altijd hobbels tegen. Daarom moeten managers goed naar hen luisteren en voldoende ruimte geven om het in te voeren. Zelf help ik docenten vooral met ondersteunende software. Ik vraag ze waar ze hulp bij nodig hebben. Als je die toon aanslaat, dan is er helemaal niet zoveel weerstand.”
HOP, Bas Belleman
Terug naar het overzicht
